Kunstenaar in beeld

Sophie
Taeuber-Arp

1889 – 1943 · Geometrische abstractie / Dada


Sophie Taeuber-Arp bouwde schilderijen op zoals je een weefsel opbouwt: met een raster, een paar vormen en een handvol kleuren. Dat maakte haar tot een van de eerste kunstenaars die volledig abstract werkte, al in de jaren 1910.

Ze werd geboren in 1889 in Davos en groeide op in Trogen, in Zwitserland. Ze studeerde textielontwerp aan de Gewerbeschule in St. Gallen en daarna in München en Hamburg. Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, keerde ze terug naar Zwitserland en vestigde zich in Zürich.

Vertical-Horizontal Composition, Sophie Taeuber-Arp, 1916
Vertikaal-horizontale compositie, 1916publiek domein · Wikimedia Commons

Uit haar textielwerk groeide een eigen beeldtaal: een reeks "vertikaal-horizontale composities". Ze gebruikte alleen rechthoeken in verschillende maten, in een beperkt aantal kleuren, geordend op een strak raster. Het lijkt eenvoudig, maar elke verschuiving verandert het ritme van het geheel.

Weinig vormen, weinig kleuren, een duidelijke regel — en toch wordt geen enkele compositie gelijk aan een andere.

over haar werkwijze

In Zürich werd ze deel van de Dada-beweging rond Cabaret Voltaire. Ze danste, ontwierp kostuums en marionetten en maakte abstracte "Dada-koppen" in hout. In 1915 ontmoette ze de kunstenaar Jean Arp, met wie ze in 1922 trouwde. Van 1916 tot 1929 gaf ze les aan de Kunstgewerbeschule in Zürich.

Composition Dada, Sophie Taeuber-Arp, 1920
Compositie Dada, 1920publiek domein · Wikimedia Commons

Ze werkte niet alleen op papier of doek. Ze ontwierp ook tapijten, borduurwerk, meubels en hele interieurs. Voor het Café de l'Aubette in Straatsburg werkte ze rond 1926–1928 samen met Jean Arp en Theo van Doesburg aan een constructivistisch binnenruimteproject. Voor haar maakte het geen verschil of iets "kunst" of "toegepast" was: het ging om vorm en kleur.

Komposition mit Diagonalen und Kreis, Sophie Taeuber-Arp
Compositie met diagonalen en cirkelpubliek domein · Wikimedia Commons

In haar latere werk komen diagonalen, cirkels en zwevende vormen erbij, maar de duidelijke orde blijft. In 1940 vluchtte ze met Arp uit Parijs naar het zuiden van Frankrijk en eind 1942 terug naar Zwitserland. Ze stierf in januari 1943 in Zürich aan een ongeval met een kachel, amper 53 jaar oud.

Dada-kop, Sophie Taeuber-Arp, 1920
Dada-kop, 1920publiek domein · Wikimedia Commons

Ervaar dit thuis

1

Bekijk

Lees de tekst en bekijk de werken. Welke vormen komen steeds terug? Hoeveel kleuren zie je? Waar zit de "regel" van de compositie?

2

Schets

Teken op ruitjespapier een raster van 4 × 4 vakken en vul het met rechthoeken en één cirkel. Probeer het twee keer met een andere verdeling. Geen tekentalent nodig, enkel een lat.

3

Upload

Neem een foto van je schets en upload.

Aan de slag in de klas

Materiaal

  • Wit of beige tekenpapier en gekleurd papier (rood, blauw, geel, zwart)
  • Lat, potlood, schaar en lijm (of gouache met plakband als afdekking)
  • Passer of een rond voorwerp om een cirkel af te tekenen

Kies je beste schets van thuis en maak er een groot werk van. Werk met maximaal vier kleuren, knip de vormen uit gekleurd papier en schuif ze rond voor je ze vastplakt, zoals Taeuber-Arp haar patronen uit textiel opbouwde. Je mag de regel zelf kiezen, maar houd je eraan.